home icon ile ilgili görsel sonucu Prof. Dr. Özcan UZUN
Psikiyatri Uzmanı
İlgili resim  gplius[1]  researchgate-logo
   

YAKINMALARINIZ BİR HASTALIĞI GÖSTERİR Mİ?

 

Psikiyatrik rahatsızlıklar, çeşitli nedenlerle kişinin düşünce, duygu ya da davranışlarında sorun olması halidir.  Bu sorunlar kendini çeşitli belirtilerle gösterir. Ancak, ortaya çıkan belirtilerin hastalık (bozukluk) olarak sayılabilmesi için bazı koşullar gereklidir. Bunların ne kadar süredir devam ettiği, ne kadar şiddetli olduğu, kadar rahatsız edici olduğu, normal yaşantınızı ne kadar etkilediği önemlidir. Yani, belirtiler klinik açıdan önemli olmalıdır.

 

Eğer belirtiler

İşlevselliğinizi etkiliyor ise; yani ilişkilerinizi, verimliliğinizi,  toplumsal ve mesleki uyumunuzu bozuyor ise

Veya hemen hemen her gün ve günün önemli bir bölümünde sıkıntıya yol açıyor ise bir ruhsal rahatsızlık içinde olabilirsiniz.

 

Aşağıdaki belirtilerden bir veya daha fazlası olması bir psikiyatrik tabloya işaret edebilir

Baş ağrısı

Kolayca gücenip rahatsız olma hissi

Enerjinizde azalma ya da yavaşlama hali

Hayatınıza son verme düşünceleri

Çoğu kişiye karşı güvensizlik hissi

Kolayca ağlama

Olanlar için kendini suçlama

Karamsarlık hissi

Yalnızlık hissi

Her şeye karşı ilgisizlik hali

Gelecek konusunda ümitsizlik hali

Her şeyin bir yük gibi görünmesi

Kendinizi değersiz hissetme duygusu

Başkalarının sizi başarılarınız için yeterince takdir etmediği duygusu

Günahlarınızdan dolayı cezalandırılmanız gerektiği düşünceleri

Cinsel istek ve ilginin azalması...

Bunlardan birkaçı varsa DEPRESYON ihtimali

 

Uykusuzluk

Aklını, kontrolünü kaybetme korkusu

Kötü bir şeyler olacağı kaygısı

Kontrol edilemeyen öfke patlamaları

Bir başkasına vurma, yaralama,  zarar verme isteği

Her şey için çok fazla endişe duyma

Bazı şeyleri kırıp dökme isteği

Bağırma ya da eşyaları fırlatma

Sık sık münakaşa etme

Bedeninizde ciddi bir rahatsızlık olduğu düşüncesi

Aklınızda bir bozukluk olduğu düşüncesi

Başkaları tarafından beğenilmeyeceği, eleştirileceği kaygısı

Yanlış bir şeyler yapacağı endişesi....

Bunlardan birkaçı varsa BİR ANKSİYETE BOZUKLUĞU ihtimali

 

Başkalarının sizi gözlediği ya da hakkınızda konuştuğu hissi

Başkalarının paylaşıp kabul etmediği inanç ve düşüncelerinizin oluşu

Başkalarıyla birlikte olduğunuz durumlarda dahi yalnızlık hissi

Cinsiyet konusunda sizi çok rahatsız eden düşüncelere sahip olma

Herhangi bir kimsenin düşüncelerinizi kontrol edebileceği hissi

Başka kişilerin duymadığı sesleri duyma

Diğer insanların sizin özel düşüncelerinizin farkında olması

Başka bir kişiye karşı asla yakınlık duymama....

Bunlardan birkaçı varsa BIR PSİKOTİK BOZUKLUK ihtimali
 

Öte yandan, hiçbir test, ölçek veya laboratuvar inceleme (beyin görüntüleme vs. dahil) ile tanı konulamaz. Tanı için mutlaka psikiyatri uzmanı değerlendirmesi gerekir.

 

Belirtileri bazen siz fark edemeyebilirsiniz. Değerlendirme aşağıdaki durumlara göre yapılır:

1. Kendi algıladıklarınız:

Düşüncelerinizi, davranışlarınızı ve işlevselliğinizi nasıl algıladığınız, sizin için neyin normal olduğunu belirlemek için kullanılır. Bazı konularla başa çıkamadığınızın farkında olabilirsiniz. Yada daha önce yapmaktan zevk aldığınız günlük aktiviteleri artık yapamadığınızı yada yapmaktan zevk almadığınızı düşünebilirsiniz. Eğer depresyonunuz varsa, günlerce bulaşıkları yıkamayabilir, banyo yapmayı bırakabilir, sosyalleşmekten kaçınabilir, hobilerinize olan ilginizi yitirebilir yada ailenize normalden çok daha fazla bağırmaya başlamış olabilirsiniz. Kendinizi üzgün, ümitsiz, cesareti kırılmış ve vazgeçmiş hissedebilirsiniz. Bu davranışların normalden farklı olduğunu fark edebilir, bir şeylerin yanış olduğunu düşünebilirsiniz.

 

2. Başkalarının algıladıkları:

Kendi algılarınız objektif olmayabilir ve davranışlarınız, düşünceleriniz yada işlevselliğiniz konusunda yeterince doğru bilgi vermeyebilir. Oysa tarafsız gözlemciler bunu sağlayabilir. Size göre yaşamınız gayet normal gelebilir. Fakat çevrenizdeki kişilere garip ve anormal gelebilir. Bu genelde Şizofren durumlarında geçerlidir. Eğer şizofrenseniz, sesler duyuyor olabilirsiniz ve başka bir insan ile iletişim kurduğunuzu düşünerek bu seslerle konuşmaya devam edebilirsiniz. Bu durumu gözlemleyen dışardan birisi için davranışınız anormal gelecektir.

 

3. Kültürel ve etnik normlar:

Çoğu kez, neyin normal neyin anormal olduğu içinde bulunduğumuz kültür tarafından belirlenir. Fakat bu sizin kültürünüzde normal kabul edilen bir davranış başka bir kültürde anormal olarak karşılanabilir demektir. Sadece kendi duyduğunuz seslerle konuşmak Batı dünyasında Şizofreni belirtisi olabilir, fakat diğer kültürlerde bu tür halüsinasyonlar dinsel deneyimin bir parçası sayılabilir. Ve bazı davranışlar ailenizde normal karşılanabilir ama dışarıda düzeltilmesi gereken anormal davranışlar olarak düşünülebilir. Örneğin, dikkat eksikliği ve hiperaktivite aşırı kontrollü bir okul ortamında kabul edilmezken, daha az kontrollü ev ortamında normal sayılabilir.